Beknopte historie van het repertoire.

De geluidsvoorbeelden zijn fragmenten van ongeveer 2 minuten. De opnames zijn van diverse klarinettisten en ensembles. Zie pagina bronvermelding voor details

• De eerste composities en soloconcerten

De eerste compositie die ooit gevonden is voor klarinet is de "Airs voor twee klarinetten" uit 1716. In 1721 schrijft Teleman de klarinet voor in zijn cantate voor de eerste pinksterdag. Vivaldi schrijft een concert voor twee hobo's, twee klarinetten (in c) strijkers en cembalo, J.Chr.Bach schrijft het instrument voor in een van zijn opera's en in een blazersymfonie en J. Stamitz gebruikt de klarinet voor het eerst in een symfonie, gecombineerd met hoorns.

Het eerste soloconcert (voor zover bekend) werd door kapelmeester J.M.Melchior (1695-1765)geschreven. Zijn concerten zijn allemaal voor D-klarinet bedoeld en het instrument wordt op een clarin-achtige manier behandeld. Ook de concerten van F.X.Pokornys (1765) kunnen tot de eerste klarinetconcerten gerekend worden. In die tijd was het gebruikelijk dat de eerste klarinettist zich in het hoge register specialiseerde en de tweede in het laag. Pokornys schreef dan ook een concert "per il Clarinetto primo" en een concert "per il Clarinetto secundo". Vermeldingswaardig is dat J.J. Rousseau naast zijn bezigheden als filosoof ook nog vier aria's voor klarinet gecomponeerd heeft.

• De Mannheimers

De Mannheimer hofkapel had al vanaf 1758 klarinetten in dienst (de gebroeders Stadler). De kapelmeester J. Stamitz schreef onder andere een klarinetconcert met strijkersbegeleiding. Zijn zoon Karl Stamitz (1745-1801) schreef maarliefst elf klarinetconcerten en twee dubbelconcerten (waaronder ��n met fagot). De werken kwamen tot stand in samenwerking met de klarinettist Joseph Beer. Ook de klarinettisten zelf sloegen aan het componeren en buitten de technische mogelijkheden van de klarinet ten volle uit. F.Tausch (leraar van H. Baerman) is een voorbeeld van zo'n klarinettist. Inmiddels werd er ook kamermuziek voor de klarinet gecomponeerd en naast de al genoemde componisten hielden vooral F.Danzi en J.B.Wanhal zich hier mee bezig.

Hoewel de klarinet al lang in Wenen bekend was, werd het daar pas in 1787 in het orkest opgenomen.

Haydn was de eerste Weense componist die de klarinet voorschreef in zijn (late) symfonie�n en veldpartita's.
 

• Mozart

Mozart gebruikte voor het eerst klarinetten in zijn divertimento KV 113. Zeer bekende composities van zijn hand met een belangrijke rol voor de klarinet zijn het pianokwintet in Es-groot KV 452, het kegelstatt-trio (deel2.mp3) (klarinettist: zie bronvermelding) de divertimenti voor 2 klarinetten met fagot(KV anh.229) en de sinfonia concertante voor vijf blazers en orkest. Bij de sinfonia is het echter niet geheel zeker of de klarinetpartij van Mozart zelf is. De mogelijkheid wordt open gehouden dat dit pas later door iemand anders is toegevoegd.

Het klarinetkwintet KV 622 is in 1789 door Mozart gecomponeerd voor zijn vriend A.Stadler. In Mozart's laatste levensjaar schreef hij voor dezelfde Stadler ook nog het beroemde klarinetconcert KV 622. Oorspronkelijk is dit concert voor bassethoorn gedacht. Ook de duetten (KV 487) zijn van origine voor bassethoorn geschreven.
Beethoven gebruikte de klarinet niet alleen in zijn symfonie�n, maar schreef onder andere ook een kwintet met een hoofdrol voor de klarinet en een sextet met klarinet.

• De virtuozen

Het einde van de achttiende en het begin van de negentiende eeuw kenmerkt zich door de grote virtuozen. Hierdoor komen de thema met variaties erg in trek, evenals de fantasie�n over thema's uit opera's. Belangrijke composities uit deze tijd werden gemaakt door G.Rossini, B.Crussel, en F.Krommer. L.Spohr werd ge�nspireerd door de virtuoos J.S.Hermstedt en C.M.von Weber door H.Baermann

• Kamermuziek

Schubert was de eerste die zangstem met klarinet combineerde. Eerst in een offertorium op.46, later (1828) in zijn beroemde "Der Hirt auf dem Felsen"
In de jaren dertig van de vorige eeuw nam de aandacht voor de virtuozen af en kwam de kamermuziek in de mode. De grote ontdekking van die tijd was de combinatie van klarinet met piano. Een voorbeeld is het "Grand duo concertant" van Weber, de Fatalist van Schumann en het duet voor klarinet en bassethoorn met klavier van Mendelssohn (geschreven voor Heinrich en Carl Baermann).

Ook kwamen de trio's sterk in opkomst. Vertegenwoordigers hiervan zijn onder andere Glinka en Brahms. Deze laatste zorgde voor de hoogtepunten uit de klarinetliteratuur met zijn sonates, trio en kwintet (deel1.mp3) (zie bronvermelding). Alle werken werden geschreven voor zijn vriend Richard M�hlfeld.

• De twintigste eeuw

Bekend uit de twintigste eeuw is de Rapsodie van Cl. Debussy (1910), de werken van Honneger,
Bernstein, Martinu, Milhaud, Poulenc en Seiber. In 1910 was Strawinsky zeer vernieuwend met zijn drie stukken voor klarinet solo (mp3) . Dit was het eerste werk voor klarinet zonder begeleiding. Later vond dit idee navolging van onder andere Sutermeister, E.Wellesz en de Nederlander Escher die een solo sonate aan Sjef Douwes opdroeg.
Ook Alban Berg kwam met een opzienbarende compositie. In zijn vier st�cke schreef hij speciale effecten voor als flatterzunge, echotonen en flageoletten (in de piano).

Grote invloed heeft ook de klarinettist Benny Goodman gehad. Bartok schreef zijn Contrasten voor hem, Strawinsky zijn L'histoire de soldat en A.Copland en P.Hindemith beiden een concert. Strawinsky schreef het Ebonyconcerto niet voor Goodman, maar voor Woody Hermans met zijn ebbenhouten klarinet.

Als laatste mag zeker Tristan Keuris niet ontbreken die een belangwekkend werk voor klarinetkwartet, een klarinetkwintet (mp3.deel.IV) (Klarinettist: George Pieterson) en een solostuk voor klarinet schreef.

• Interview met Rob Goorhuis over zijn klarinetconcert:

Rob Goorhuis begin februari 2007 over zijn Klarinetconcert:  "Het werk heeft een klassieke opbouw; 3 delen. Het eerste deel, moderato, met veel tempowisselingen, is het langst. Het tweede deel, andante sostenuto, is langzaam en het derde deel, molto vivo is meer onbezonnen. Hij heeft een virtuoze klarinetpartij gecomponeerd. Het materiaal voor de compositie komt voort uit een z.g. kiemcel, het belangrijkste interval is de kleine secunde. Hoewel Rob Goorhuis voor een klassieke opbouw gekozen heeft is de vorm niet nadrukkelijk aanwezig. Regelmatig zet hij de luisteraar op het verkeerde been. Als inspiratie diende de regelmatige treinreis die hij naar Zwitserland maakt. Je ondergaat het complete landschap in de trein, je hebt het niet voor het uitkiezen (kan niet even links of rechts afslaan, zoals in de auto). Alles komt voorbij, zowel de Rijn met prachtige wijngaarden als die ene stinkfabriek. Het heeft hem relatief veel tijd gekost; normaal kost een werk 2 tot 3 maanden. Ik ben in juni al met het Klarinetconcert begonnen. De eerste 2 delen zijn af, het derde moet ik nog voltooien. De totale lengte is 26 minuten. Wat me de meeste tijd kostte is het zoeken naar de balans van de solist met het orkest. Een solo klarinet tegenover een klarinetsectie is toch iets heel anders dan een solo viool tegenover een vioolsectie. Een klarinet klinkt toch veel dikker" (bron interview op website van de Nerv).